AWB w transporcie lotniczym: co warto o nim wiedzieć?
Transport lotniczy pozwala szybko dostarczać towary pomiędzy odległymi rynkami, ale podobnie jak inne gałęzie transportu wymaga odpowiedniej dokumentacji. Jednym z podstawowych dokumentów towarzyszących przesyłce jest lotniczy list przewozowy AWB (Air Waybill).
AWB zawiera najważniejsze informacje dotyczące przesyłki, jej nadawcy, odbiorcy, trasy oraz samego przewozu. Dla importera lub eksportera jest więc ważnym źródłem informacji o organizowanym transporcie. Co dokładnie można z niego odczytać i na które pola warto zwrócić szczególną uwagę?
Czym jest lotniczy list przewozowy AWB i do czego służy?
AWB (Air Waybill) to lotniczy list przewozowy stosowany w transporcie towarów drogą lotniczą. Dokument potwierdza przyjęcie przesyłki do przewozu oraz dokumentuje umowę przewozu zawartą pomiędzy nadawcą a przewoźnikiem lotniczym.
W AWB wskazane są między innymi strony uczestniczące w przewozie, czyli nadawca (Shipper), odbiorca (Consignee) i przewoźnik. Znajdziemy w nim również dane dotyczące samego ładunku i trasy, którą ma pokonać.
Lotniczy list przewozowy pełni kilka istotnych funkcji. Przede wszystkim:
- potwierdza przyjęcie towaru do przewozu,
- dokumentuje warunki przewozu,
- identyfikuje przesyłkę oraz uczestników transportu,
- przekazuje przewoźnikowi informacje potrzebne do obsługi ładunku,
- może być wykorzystywany w procesach związanych z obsługą celną przesyłki.
Ważną cechą AWB jest to, że nie stanowi on dokumentu własnościowego towaru. Oznacza to, że posiadanie lotniczego listu przewozowego nie daje prawa do rozporządzania towarem na zasadach charakterystycznych dla zbywalnego konosamentu morskiego.
AWB jest jednym z dokumentów, z którymi przedsiębiorca może spotkać się podczas międzynarodowej wymiany handlowej, ale nie jedynym. W zależności od transakcji potrzebne mogą być również faktura handlowa, packing list, świadectwo pochodzenia czy określone dokumenty celne. Więcej na ten temat omawiamy w artykułach „Dokumenty importowe – jakie dokumenty są potrzebne przy imporcie towarów do Polski?” oraz „Dokumenty eksportowe – jakie dokumenty są potrzebne przy eksporcie towarów z Polski?”.
Kto wystawia AWB i kiedy powstaje dokument?
To, kto przygotowuje lotniczy list przewozowy, zależy między innymi od sposobu organizacji transportu. AWB może zostać wystawiony przez przewoźnika lotniczego lub w jego imieniu przez uprawnionego agenta. Jeżeli w organizacji przewozu uczestniczy spedytor, to właśnie on często zajmuje się przygotowaniem odpowiedniej dokumentacji transportowej.
Dane potrzebne do wystawienia AWB pochodzą między innymi od nadawcy. Dlatego przedsiębiorca powinien przekazać spedytorowi lub przewoźnikowi prawidłowe informacje dotyczące towaru, odbiorcy oraz przesyłki.
Dokument powstaje w związku z przyjęciem przesyłki do transportu lotniczego. Z punktu widzenia importera lub eksportera szczególnie ważna jest poprawność znajdujących się w nim danych. Błąd w nazwie odbiorcy, liczbie sztuk, wadze czy opisie towaru może prowadzić do komplikacji podczas dalszej obsługi przesyłki.
Czy AWB musi mieć formę papierową?
Lotniczy list przewozowy nie musi funkcjonować wyłącznie jako tradycyjny dokument papierowy. W transporcie lotniczym stosowany jest również e-AWB (electronic Air Waybill), czyli elektroniczny lotniczy list przewozowy.
E-AWB pozwala przekazywać dane dotyczące przewozu elektronicznie i zastąpić papierowy AWB w relacjach, w których możliwe jest stosowanie elektronicznej dokumentacji przewozowej.
Dla przedsiębiorcy najważniejsza pozostaje poprawność danych dotyczących przesyłki, niezależnie od tego, czy są one przekazywane w formie papierowej, czy elektronicznej.
Co zawiera lotniczy list przewozowy AWB?
Na pierwszy rzut oka AWB może wydawać się skomplikowany. Formularz zawiera wiele pól, oznaczeń i skrótów, ale nie wszystkie mają takie samo znaczenie z perspektywy importera lub eksportera.
Do najważniejszych informacji znajdujących się na lotniczym liście przewozowym należą:
- Shipper’s Name and Address, czyli dane nadawcy przesyłki,
- Consignee’s Name and Address, czyli dane odbiorcy,
- dane przewoźnika oraz agenta uczestniczącego w organizacji transportu,
- lotnisko nadania i lotnisko przeznaczenia,
- informacje dotyczące trasy przewozu i przewoźników,
- liczba sztuk przesyłki,
- waga brutto towaru,
- waga rozliczeniowa (Chargeable Weight),
- opis i charakter towaru,
- informacje dotyczące opłat transportowych,
- dodatkowe instrukcje związane z obsługą przesyłki,
- numer AWB.
Szczególną uwagę warto zwrócić na dane dotyczące ilości i masy towaru. W transporcie lotniczym koszt przewozu może być ustalany nie tylko na podstawie rzeczywistej masy przesyłki. Znaczenie ma również jej objętość, dlatego na AWB można spotkać pojęcie Chargeable Weight, czyli wagi rozliczeniowej. To wartość wykorzystywana do kalkulacji frachtu zgodnie z zasadami obowiązującymi w transporcie lotniczym.
Numer AWB: co oznaczają cyfry na lotniczym liście przewozowym?
Jednym z najważniejszych oznaczeń dokumentu jest numer AWB, który pozwala jednoznacznie identyfikować przesyłkę.
Standardowy numer Air Waybill składa się z 11 cyfr. Pierwsze trzy cyfry stanowią prefiks linii lotniczej, natomiast kolejnych osiem tworzy numer przesyłki, przy czym ostatnia cyfra pełni funkcję cyfry kontrolnej.
Numer może być zapisany przykładowo w formacie:
123-12345675
Dzięki numerowi AWB możliwe jest między innymi powiązanie dokumentacji z konkretną przesyłką oraz sprawdzanie jej statusu w systemach przewoźnika lub spedytora.
Jak czytać AWB?
Nie trzeba analizować każdego technicznego pola formularza, aby sprawdzić najważniejsze informacje dotyczące własnej przesyłki. W pierwszej kolejności warto skoncentrować się na kilku obszarach.
-
Sprawdź nadawcę i odbiorcę
Na początku zweryfikuj pola Shipper oraz Consignee. Powinny zawierać prawidłowe dane stron uczestniczących w transakcji.
Sprawdź przede wszystkim nazwę firmy, adres i pozostałe wymagane dane identyfikacyjne. Literówka może wydawać się drobiazgiem, jednak błędne dane w dokumentacji transportowej mogą powodować problemy na dalszych etapach obsługi przesyłki.
-
Sprawdź trasę przesyłki
Kolejnym elementem są informacje dotyczące trasy transportu. AWB wskazuje między innymi lotnisko rozpoczęcia przewozu lotniczego oraz lotnisko przeznaczenia. W dokumencie mogą znajdować się również informacje dotyczące kolejnych przewoźników i portów tranzytowych.
Warto przy tym pamiętać, że miejsce rozpoczęcia transportu całej przesyłki nie musi być tym samym co port lotniczy wskazany jako miejsce rozpoczęcia jej przewozu drogą lotniczą. Towar może wcześniej zostać odebrany od nadawcy i dostarczony samochodem na odpowiednie lotnisko.
-
Zweryfikuj informacje o towarze
Następnie porównaj informacje zawarte w AWB z rzeczywistymi parametrami wysyłanej przesyłki. Szczególnie istotne są:
- liczba sztuk,
- waga brutto,
- waga rozliczeniowa,
- opis towaru,
- wymiary przesyłki, jeśli zostały wskazane.
Dane powinny odpowiadać informacjom znajdującym się w pozostałych dokumentach związanych z wysyłką.
-
Zwróć uwagę na opłaty i instrukcje
AWB może zawierać informacje dotyczące sposobu rozliczenia kosztów przewozu oraz dodatkowe instrukcje związane z obsługą towaru.
Ma to szczególne znaczenie w przypadku przesyłek wymagających określonego sposobu postępowania, np. towarów wrażliwych na temperaturę czy innych ładunków podlegających szczególnym zasadom transportu.
-
Sprawdź numer AWB
Na koniec warto zapisać numer AWB i powiązać go z dokumentacją dotyczącą danej wysyłki. Ułatwia to identyfikację przesyłki podczas kontaktu ze spedytorem lub przewoźnikiem oraz pozwala sprawdzać informacje dotyczące transportu.
MAWB i HAWB: czym się różnią?
Podczas organizacji transportu lotniczego przedsiębiorca może spotkać się nie tylko ze skrótem AWB, ale również z określeniami MAWB i HAWB. Oba odnoszą się do lotniczych listów przewozowych, jednak dokumentują inne relacje.
Co to jest MAWB?
MAWB (Master Air Waybill) to główny lotniczy list przewozowy wystawiany przez przewoźnika lotniczego lub w jego imieniu przez upoważnionego agenta. Dokument odnosi się do przewozu realizowanego przez linię lotniczą.
W przypadku konsolidacji MAWB może obejmować kilka przesyłek należących do różnych nadawców, połączonych przez spedytora w jedną przesyłkę przekazywaną przewoźnikowi lotniczemu.
Co to jest HAWB?
HAWB (House Air Waybill) jest wystawiany przez spedytora dla nadawcy, którego przesyłkę obsługuje. Dokument odnosi się do konkretnej przesyłki powierzonej spedytorowi.
Jeżeli kilka przesyłek zostanie połączonych w jedną konsolidację transportowaną samolotem, każda z nich może posiadać własny HAWB, podczas gdy dla przewozu całej konsolidacji wystawiony zostanie jeden MAWB.
MAWB a HAWB: najważniejsze różnice
| Kryterium | MAWB | HAWB |
| Pełna nazwa | Master Air Waybill | House Air Waybill |
| Kto wystawia? | Przewoźnik lotniczy lub w jego imieniu upoważniony agent | Spedytor |
| Czego dotyczy? | Przewozu realizowanego przez przewoźnika lotniczego | Konkretnej przesyłki powierzonej spedytorowi |
| Kiedy często występuje? | Przy przewozie przesyłki przez linię lotniczą, w tym przesyłki skonsolidowanej | Przy przewozie organizowanym przez spedytora, szczególnie w ramach konsolidacji |
| Czy dla jednej przesyłki może występować razem z drugim dokumentem? | Tak | Tak |
Dlatego posiadanie dwóch numerów związanych z jedną przesyłką nie musi oznaczać błędu. Jeden może być numerem HAWB przypisanym do konkretnej przesyłki klienta, a drugi numerem MAWB dotyczącym przewozu realizowanego przez linię lotniczą.
Na co importer i eksporter powinni zwrócić uwagę przy AWB?
Otrzymując lotniczy list przewozowy, warto przede wszystkim sprawdzić dokument, a nie traktować go wyłącznie jako potwierdzenie wysyłki.
Dane znajdujące się w AWB powinny być zgodne z informacjami przekazanymi przy organizacji transportu oraz z pozostałą dokumentacją dotyczącą przesyłki. Szczególnej kontroli wymagają dane nadawcy i odbiorcy, liczba sztuk, waga oraz opis towaru.
Jeśli zauważysz błąd, najlepiej możliwie szybko skontaktować się ze spedytorem lub przewoźnikiem obsługującym transport. Możliwość i sposób dokonania korekty zależą między innymi od etapu, na którym znajduje się przesyłka, oraz rodzaju informacji wymagającej zmiany.
AWB jest również jednym z dokumentów wykorzystywanych w związku z odprawą celną przesyłki lotniczej. Nie zastępuje jednak dokumentów handlowych ani celnych. Faktura handlowa, packing list czy dokumenty wymagane dla określonego rodzaju towaru pełnią odrębne funkcje.
Jeżeli dopiero rozpoczynasz handel zagraniczny, sama znajomość dokumentacji transportowej jest jednym z elementów przygotowania całego procesu. Warto wcześniej ustalić między innymi warunki handlowe, sposób transportu, obowiązki stron oraz wymagania celne. Pomocne mogą być nasze poradniki „Jak przygotować się do importu? Poradnik dla początkujących” oraz „Jak przygotować się do eksportu? Przewodnik dla początkujących”.
Potrzebujesz wsparcia w organizacji transportu lotniczego?
AWB jest jednym z podstawowych dokumentów wykorzystywanych w transporcie lotniczym. Pozwala zidentyfikować przesyłkę, nadawcę i odbiorcę, zawiera informacje dotyczące towaru oraz opisuje istotne elementy organizowanego przewozu.
Z perspektywy importera lub eksportera najważniejsze jest sprawdzenie poprawności danych oraz zrozumienie informacji znajdujących się na dokumencie. Warto również rozróżniać MAWB i HAWB, szczególnie jeśli transport organizowany jest za pośrednictwem spedytora.
Jeśli planujesz import lub eksport i potrzebujesz pomocy w organizacji transportu międzynarodowego lub dokumentacji związanej z wysyłką, skontaktuj się z nami. Pomożemy dobrać odpowiednie rozwiązanie transportowe i przejść przez proces wysyłki od przygotowania ładunku po jego dostarczenie do miejsca przeznaczenia. ⚓
